Hart en Vaatziekten

Hart- en vaatziekten zijn doodsoorzaak nummer 1 in Suriname. Dit zal de komende jaren niet veranderen. We kunnen echter zelf veel doen aan het voorkomen van hart- en vaatziekten. Bijvoorbeeld gezonder eten, meer bewegen, stoppen met roken. Want dat zijn allemaal factoren die het risico op dergelijke ziekten kunnen verkleinen.

Een gezonde levensstijl veraangenaamt trouwens ook het ouder worden, het ander onderwerp waar we nu aandacht aan besteden. Iedereen die ouder wordt zal wel eens worden geconfronteerd met de gezondheidsproblemen die dit proces met zich kan meebrengen. Maar ook in dit geval is er veel dat u zelf kunt doen. Net als bij hart- en vaatziekten vormen gezond eten, genoeg beweging en niet roken enkele markante factoren die het ouder worden met minder ongemakken kunnen laten verlopen. En hoe jonger je begint, hoe meer voordelen je eraan zal hebben.

Voorkom hart- en vaatziekten!

Jaarlijks sterven wereldwijd honderdduizenden mensen aan overgewicht. De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) denkt dat overgewicht de ziekte van de 21ste eeuw wordt. Ook in Suriname worden de gevolgen van aan overgewicht gerelateerde ziekten steeds meer voelbaar. Hart- en vaatziekten zijn op dit moment doodsoorzaak nummer 1 en dat blijft de komende jaren zo.

Zelf kunt u veel doen om het risico op het krijgen van hart- en vaatziekten, zoals een hartaanval of een beroerte, te verkleinen. U kunt bijvoorbeeld uw risico op hart- en vaatziekten zelf laten bepalen. U kunt hiervoor terecht bij uw huisarts. Daarnaast zijn er soms nog andere mogelijkheden om bijvoorbeeld uw cholesterol en bloeddruk te laten meten. Komen er in uw familie hart- en vaatziekten voor? Denk dan aan erfelijkheid. In dat geval is een gezonde leefstijl zeer belangrijk. Bovendien zult u waarschijnlijk medicijnen nodig hebben om het risico op het krijgen van hart- en vaatziekten, zoals een hartaanval of een beroerte, te verkleinen. Als u een erfelijke hart- of vaatziekte heeft, kunnen uw familieleden dit ook hebben. U kunt uw familieleden informeren over de aandoening, zodat zij zelf een keuze kunnen maken om zich op tijd te laten onderzoeken. Als blijkt dat zij ook erfelijk belast zijn, kunnen zij maatregelen nemen om de kans op een hart- of herseninfarct op jonge leeftijd te verkleinen.

Gezond eten helpt

Met gezonde voeding kunt u uw cholesterolniveau gemiddeld met 8 - 10% omlaag krijgen. Als uw totaal-cholesterol veel hoger ligt, dan is gezond eten heel belangrijk, maar niet genoeg. U moet dan nog andere maatregelen nemen om het cholesterolgehalte voldoende te kunnen verlagen. Denk aan: meer bewegen, stoppen met roken en cholesterolverlagende medicijnen. Gezond eten betekent vooral: matig en gevarieerd eten, zo min mogelijk verzadigde dierlijke vetten (vetten die in de koelkast stollen), één of twee keer per week vis, dagelijks verse groenten, peulvruchten, fruit en vezelrijke voedingsproducten, en een matig alcoholgebruik. Teveel alcohol kan leiden tot hoge bloeddruk en daardoor juist een herseninfarct veroorzaken. Eten moet leuk en lekker zijn. Een heel streng dieet is niet noodzakelijk. Let erop dat u ook niet te streng bent voor uw kinderen. Het is meestal niet nodig en niet zinvol minder gezonde dingen helemaal te verbieden. Beter is te stimuleren om er weinig van te nemen en te laten merken dat gezond eten ook heel lekker kan zijn.

Beweging helpt

Meer lichaamsbeweging is een uitstekende manier om overgewicht tegen te gaan of te voorkomen. U kunt beter wat overgewicht hebben in combinatie met dagelijks veel lichaamsbeweging, dan op gewicht zijn zonder voldoende lichaamsbeweging! Hoe fitter u bent, hoe meer u aan kunt. Bovendien is bewegen de beste natuurlijke manier om uw HDL-cholesterol op te krikken, waardoor uw risico op hart- en vaatziekten daalt. U kunt bijvoorbeeld: fietsen, trappen lopen, met snellere pas voortbewegen, aan sport en spel doen. Jongeren onder de 18 jaar die minimaal een uur per dag matig tot intensief bewegen, blijken veel fitter! Wat u ook kunt doen om de risico’s op hart- en vaatziekten te verkleinen is stoppen met roken (indien u rookt). Roken en erfelijk hoog cholesterol gaan absoluut niet samen. Roken is een belangrijke risicofactor voor het krijgen van hart- en vaatziekten. Als u rookt én erfelijk hoog cholesterol heeft, loopt u extra risico. Roken breekt namelijk het goede HDL-cholesterol af en beschadigt de vaatwand (endotheel), en geeft een verhoging van de bloeddruk. Dit is een extra risicofactor voor hart- en vaatziekten, vooral voor herseninfarcten. Bovendien geeft roken een sterke prikkel op het krijgen van ontstekingen en versnelt het ‘t verouderingsproces.
Hoe hart- en vaatziekten te voorkomen
Gelukkig kunt u zelf een aantal dingen doen om hart- en vaatziekten zo min mogelijk kans te geven. We zetten ze voor u op een rijtje:

Probeer minder te roken of, nog beter, helemaal te stoppen met roken.

Controleer regelmatig uw bloeddruk en neem maatregelen als die te hoog blijkt te zijn.

Probeer elke dag minimaal 30 minuten extra lichaamsbeweging te nemen.

Zorg voor een gezond lichaamsgewicht.

Eet gezond.

Hou uw cholesterolgehalte geregeld in de gaten.

Gebruik niet meer dan twee-drie alcoholische consumpties per dag.

Neem de tijd om te ontspannen en geniet van het leven.

Ontdek het op tijd, voorkom hart- en vaatziekten op jonge leeftijd!

‘Rook niet, drink geen alcohol, want dat zijn vijanden van je gezondheid!’

Ambar Sanwakid (63) is zeven jaar lang hartpatiënt geweest. Hoe is het allemaal begonnen? “Ik voelde in eerste instantie hartkloppingen. Kon niet zo goed ademen, had veel last van ademnood. Toen ik naar de huisdokter ging, verwees hij me voor onderzoek door naar een hartspecialist. Die zei dat ik een vernauwing van de kransslagader had.” In die tussentijd kon hij niet meer zo goed mee. Hij kreeg vaker last van krampen in zijn nek, kreeg problemen bij het lopen en baden. Bij een volgend bezoek aan de dokter werd de precieze locatie van de vernauwing vastgesteld. Aan de hand van de resultaten van dat onderzoek, werd de heer Sanwakid geplaatst op de lijst van personen die door de Nederlandse hartmissie zou worden geopereerd. Tot dan moest hij medicijnen slikken: wel zes verschillende per dag. Bovendien hield hij zich ook aan een dieet, waarbij hij veel minder vet gebruikte dan vroeger. Ook legde hij geen grote afstanden meer af, omdat de kans op vermoeidheid met daarbij ‘wegdoezelen’ of flauwvallen groot was.

Hoe was meneer Sanwakid’s eetgewoonte? “Vroeger at ik veel vet. Vanaf de lagere school woonde ik bij mijn stiefmoeder, en zij kookte veel met varkensvet. Bovendien, ik denk dat ik toen al last had van de ziekte. Want ik kon bijvoorbeeld niet zo goed meedoen met atletiek als we schoolsportdagen hadden. Ik kon niet zo hard rennen, werd gauw moe. En ook voetbalwedstrijden kon ik niet uitspelen.”

Maar nadat bleek dat hij een vernauwing van de kransslagader had, lette hij wel op zijn voeding. “Als ik groente of vlees klaarmaakte, dan deed ik dat met heel weinig olie. Ik gebruikte geen vlees dat veel vet bevatte, veelal mager vlees. Ook gebruikte ik meer vis, omdat vis veel gezonder is dan vlees. Als het mogelijk was kookte ik mijn groente niet, maar stoomde ik het.”

Voordat hij echter geopereerd kon worden, kreeg hij vier ‘attacks’. “De eerste was een zware aanval, bij de laatste was ik al op weg naar het graf. Uit de uitleg die ik van de dokter kreeg, bleek dat er veel te weinig zuurstofrijk bloed naar mijn hart ging, waardoor de krampen optraden.”

De heer Sanwakid werd op zijn zestigste geopereerd door het team van de Nederlandse hartmissie. “Vanaf de operatie voel ik me steeds beter en beter. Ik ben gezond, ik doe normaal mijn werk. Ik ben natuurlijk al wat ouder, dus ik heb niet zoveel kracht meer als toen ik jonger was, maar ik ben gezond.”

Nog steeds probeert hij zo gezond mogelijk te eten, met weinig vet. Ook houdt hij rekening met zijn gewicht, want hij mag zijn streefgewicht van 69 kilo niet voorbij. Om de vier maanden gaat hij nog voor controle naar de hartspecialist. Hij houdt zich ook gezond, loopt en beweegt veel, is veel bezig in de natuur (hij houdt van hengelen en kamperen), werkt regelmatig in de tuin en gaat wel eens fietsen.

“Ja, zeker heb ik een advies aan alle mensen,” antwoordt hij, als ik hem daarom vraag. “Wees voorzichtig met je voeding. Eet gezond en voedzaam. Want een operatie zoals ik die heb ondergaan, zou ik niemand toewensen. De pijn na de operatie is gewoon niet om uit te houden. Ik zeg daarom altijd: laat het een ander niet overkomen. Aan jongeren zou ik ook willen meegeven dat ze zoveel mogelijk aan sport doen, en aan een ieder: rook niet, drink geen alcohol, want dat zijn vijanden van je gezondheid!”

Gezondheidstip

Beperk het gebruik van verzadigd vet. Dit beperkt de kans op hart- en vaatziekten. Vet is wel nodig als bron van onverzadigde vetzuren, vitamine A, D en E en energie. Verzadigd vet vergroot de kans op hart- en vaatziekten. Vandaar de leus ‘let op vet’. Veel mensen denken daarbij in eerste instantie aan zichtbaar vet, zoals boter en margarine. Er zijn echter heel veel voedingsmiddelen waar (verzadigd) vet in zit zonder dat dat meteen zichtbaar is: volvette kaas, worst, paté en chips bijvoorbeeld, maar ook koekjes, gebak en snacks. Bij ‘let op vet’ gaat het er niet om vet uit te bannen, maar minder verzadigd vet te gebruiken waar dat mogelijk is. Er zijn namelijk vrij veel producten die verzadigd vet bevatten, maar wel nodig zijn in een gezonde voeding.